Naczynie zasobowe z wczesnośredniowiecznego Gdańska – rekonstrukcja słowiańskiej ceramiki z XII wieku
Badania archeologiczne w powojennym Gdańsku ruszyły w 1948 roku, równolegle z wielką odbudową miasta. Choć specyfika gdańskiego gruntu sprzyjała zachowaniu się przedmiotów z surowców organicznych, to właśnie ceramika stała się główną kategorią znalezisk. Wyniki pierwszych siedemnastu lat prac robią ogromne wrażenie, masa pozyskanych fragmentów naczyń sięgnęła niemal 10 ton. Samo stanowisko I obejmujące wykopy I–V, od którego rozpoczęto odkrywanie wczesnośredniowiecznego Gdańska, dostarczyło ponad 5,6 tony materiału.
Podstawą rekonstrukcji jest naczynie odkryte na stanowisku I, na terenie wczesnośredniowiecznego grodu gdańskiego, w rejonie dzisiejszych ulic Czopowej, Grodzkiej i Dylinki. Pochodzi z poziomu osadniczego 8, datowanego na lata 1140–1160, związanego z reliktami zabudowy interpretowanej jako dom szewca. Znalezisko pochodzi z okresu poprzedzającego ukształtowanie się miejskiej siatki ulic i zwartej zabudowy.
Naczynie charakteryzuje się dwustożkowym korpusem z cylindrycznym wylewem i wyraźnie wyodrębnionym brzuścem. Jego powierzchnię zdobią plastyczne listwy z ukośnymi odciskami, którym towarzyszy siedem rzędów linii falistej oraz linie dookolne w dolnej partii naczynia. Zestawienie tych elementów tworzy rozbudowaną kompozycję zdobniczą, w której wyraźnie zaznaczono zarówno podział powierzchni, jak i plastyczne ukształtowanie ornamentu.
Współczesna rekonstrukcja zachowuje proporcje naczynia, jego charakterystyczną sylwetkę oraz układ ornamentu. Odtworzona forma oddaje użytkowy charakter naczyń zasobowych, stanowiących element codziennego zaplecza gospodarczego wczesnośredniowiecznych domostw.
Opracowanie: Krzysztof Dziewientkowski
Rekonstrukcja: Krzysztof Dziewientkowski
Pierwsza publikacja: 16.04.2026
Ostatnia aktualizacja: 02.11.2026
Źródło:
Lepówna, B. 1968, Gdańsk wczesnośredniowieczny: Garncarstwo gdańskie w X–XIII wieku, Prace Komisji Archeologicznej w Gdańsku, t. 7, Gdańsk. Dostęp online: Brak *
